---
title: "Meaning & Key Takeaway of: Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan…"
description: "\"“Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan keadilan, dengan atau tanpa bantuan orang lain.”\" — Multatuli"
image: "https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png"
---

#  Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan…

![“Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan keadilan, dengan atau tanpa bantuan orang lain.” quote by Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png)   [Download](https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png) [Open image](https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png)

> ““Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan keadilan, dengan atau tanpa bantuan orang lain.””

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

## About This Quote

This interpretation was drafted with AI assistance. It is one reading of the quote, not the author's own explanation.

A solitary individual will uphold justice even without others' help when necessary.

**In simple terms:** One can enforce fairness alone.

Key Takeaway

Act justly, even alone.

Themes

justice individualism courage

Mood

determined reflective

Type

ethical inspirational

When to use this quote

- legal advocacy
- whistleblowing
- community leadership
- personal ethics

Key Concepts

moral duty integrity solitude

Questions to Reflect On

- When have you faced injustice alone?
- What supports can you rely on?

A Different Perspective

Alone may lack resources, making enforcement harder.

★ ★ ★ ★ ★   No ratings yet

[Max-havelaar](https://sms4smile.com/quotes/about/max-havelaar/) [Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/about/multatuli/) [Yang](https://sms4smile.com/quotes/about/yang/)

## Related quotes

> [“Pelayan tidak boleh memanggil nama majikannya begitu saja, atau dia akan ditangkap.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/pelayan-tidak-boleh-memanggil-nama-majikannya-begitu-saja-atau-dia/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Semakin banyak perubahan di antara orang-orang yang patut dipuji itu, semakin besar harapan orang untuk mendapat giliran seperti mereka.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/semakin-banyak-perubahan-di-antara-orang-orang-yang-patut-dipuji-itu/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [ “Cinta Allah tampak nyata dalam kemarahan-Nya terhadap orang-orang yang tidak percaya \[Teguran Samuel kepada Saul, 1 Sam. 15:33\]” ](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/cinta-allah-tampak-nyata-dalam-kemarahan-nya-terhadap-orang-orang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Pemeluk agama baru biasanya fanatik.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/pemeluk-agama-baru-biasanya-fanatik/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Ketidakakuratan tidak pernah memperbanyak uang.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/ketidakakuratan-tidak-pernah-memperbanyak-uang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Mencuri provinsi akan selalu lebih mudah daripada mencuri penggilingan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/mencuri-provinsi-akan-selalu-lebih-mudah-daripada-mencuri-penggilingan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Sindiran mengenai kemiskinanku, keadaanku yang kelaparan, makanan yang buruk, tampaknya itulah ganjaran kebebasan moralku.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/sindiran-mengenai-kemiskinanku-keadaanku-yang-kelaparan-makanan-yang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Percayalah, diam adalah mati.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/percayalah-diam-adalah-mati/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Kejahatan selalu mendapatkan hukuman.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/kejahatan-selalu-mendapatkan-hukuman/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Yang terpenting hidup biarpun sengsara.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/yang-terpenting-hidup-biarpun-sengsara/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Tuhan mengatur segala segala sesuatu yang secara ortodoks akan menuntun kepada kekayaan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/tuhan-mengatur-segala-segala-sesuatu-yang-secara-ortodoks-akan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Dengan kata lain, ketika kalian terbangun pada pagi hafi, dunia jatuh di atas jantung kalian; dan itu beban berat untuk jantung walaupun jantung yang…](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/dengan-kata-lain-ketika-kalian-terbangun-pada-pagi-hafi-dunia-jatuh/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Bencana kelaparan sering terjadi di daerah-daerah yang dijadikan contoh kesejahteraan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/bencana-kelaparan-sering-terjadi-di-daerah-daerah-yang-dijadikan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Menara adalah sebuah gagasan, sebuah mimpi. Yang ada hanyalah "setengah menara" dan menara mini.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/menara-adalah-sebuah-gagasan-sebuah-mimpi-yang-ada-hanyalah-setengah/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Yang memalukan kejahatan, bukan kemiskinan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/yang-memalukan-kejahatan-bukan-kemiskinan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

## More by Multatuli

> [ “Cinta Allah tampak nyata dalam kemarahan-Nya terhadap orang-orang yang tidak percaya \[Teguran Samuel kepada Saul, 1 Sam. 15:33\]” ](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/cinta-allah-tampak-nyata-dalam-kemarahan-nya-terhadap-orang-orang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“I would like to meet myself sometime to see how I would look to myself. But I'd have to be in an extremely good…](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/i-would-like-to-meet-myself-sometime-to-see-how-i-would-look-to/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Pemeluk agama baru biasanya fanatik.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/pemeluk-agama-baru-biasanya-fanatik/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Ketidakakuratan tidak pernah memperbanyak uang.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/ketidakakuratan-tidak-pernah-memperbanyak-uang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [One must live with all, e'en if life be hell: Crime makes shame, not monetary stricture](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/one-must-live-with-all-e-en-if-life-be-hell-crime-makes-shame-not/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Maybe nothing is completely true, and not even that.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/maybe-nothing-is-completely-true-and-not-even-that/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Menara adalah sebuah gagasan, sebuah mimpi. Yang ada hanyalah "setengah menara" dan menara mini.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/menara-adalah-sebuah-gagasan-sebuah-mimpi-yang-ada-hanyalah-setengah/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Bencana kelaparan sering terjadi di daerah-daerah yang dijadikan contoh kesejahteraan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/bencana-kelaparan-sering-terjadi-di-daerah-daerah-yang-dijadikan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Dengan kata lain, ketika kalian terbangun pada pagi hafi, dunia jatuh di atas jantung kalian; dan itu beban berat untuk jantung walaupun jantung yang…](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/dengan-kata-lain-ketika-kalian-terbangun-pada-pagi-hafi-dunia-jatuh/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Tuhan mengatur segala segala sesuatu yang secara ortodoks akan menuntun kepada kekayaan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/tuhan-mengatur-segala-segala-sesuatu-yang-secara-ortodoks-akan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Yang terpenting hidup biarpun sengsara.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/yang-terpenting-hidup-biarpun-sengsara/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Kejahatan selalu mendapatkan hukuman.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/kejahatan-selalu-mendapatkan-hukuman/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Semakin banyak perubahan di antara orang-orang yang patut dipuji itu, semakin besar harapan orang untuk mendapat giliran seperti mereka.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/semakin-banyak-perubahan-di-antara-orang-orang-yang-patut-dipuji-itu/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [Endeavour-with most diligent labour, O aspiring artist!-to master content. The form will rise to meet you.](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/endeavour-with-most-diligent-labour-o-aspiring-artist-to-master/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Percayalah, diam adalah mati.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/percayalah-diam-adalah-mati/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

[Explore all 40 Multatuli quotes ](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

## More Max-havelaar quotes

> [ “Cinta Allah tampak nyata dalam kemarahan-Nya terhadap orang-orang yang tidak percaya \[Teguran Samuel kepada Saul, 1 Sam. 15:33\]” ](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/cinta-allah-tampak-nyata-dalam-kemarahan-nya-terhadap-orang-orang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Pemeluk agama baru biasanya fanatik.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/pemeluk-agama-baru-biasanya-fanatik/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Ketidakakuratan tidak pernah memperbanyak uang.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/ketidakakuratan-tidak-pernah-memperbanyak-uang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Menara adalah sebuah gagasan, sebuah mimpi. Yang ada hanyalah "setengah menara" dan menara mini.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/menara-adalah-sebuah-gagasan-sebuah-mimpi-yang-ada-hanyalah-setengah/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Bencana kelaparan sering terjadi di daerah-daerah yang dijadikan contoh kesejahteraan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/bencana-kelaparan-sering-terjadi-di-daerah-daerah-yang-dijadikan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Dengan kata lain, ketika kalian terbangun pada pagi hafi, dunia jatuh di atas jantung kalian; dan itu beban berat untuk jantung walaupun jantung yang…](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/dengan-kata-lain-ketika-kalian-terbangun-pada-pagi-hafi-dunia-jatuh/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Tuhan mengatur segala segala sesuatu yang secara ortodoks akan menuntun kepada kekayaan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/tuhan-mengatur-segala-segala-sesuatu-yang-secara-ortodoks-akan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Yang terpenting hidup biarpun sengsara.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/yang-terpenting-hidup-biarpun-sengsara/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Kejahatan selalu mendapatkan hukuman.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/kejahatan-selalu-mendapatkan-hukuman/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Semakin banyak perubahan di antara orang-orang yang patut dipuji itu, semakin besar harapan orang untuk mendapat giliran seperti mereka.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/semakin-banyak-perubahan-di-antara-orang-orang-yang-patut-dipuji-itu/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Percayalah, diam adalah mati.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/percayalah-diam-adalah-mati/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Pelayan tidak boleh memanggil nama majikannya begitu saja, atau dia akan ditangkap.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/pelayan-tidak-boleh-memanggil-nama-majikannya-begitu-saja-atau-dia/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Sindiran mengenai kemiskinanku, keadaanku yang kelaparan, makanan yang buruk, tampaknya itulah ganjaran kebebasan moralku.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/sindiran-mengenai-kemiskinanku-keadaanku-yang-kelaparan-makanan-yang/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Mencuri provinsi akan selalu lebih mudah daripada mencuri penggilingan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/mencuri-provinsi-akan-selalu-lebih-mudah-daripada-mencuri-penggilingan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

> [“Yang memalukan kejahatan, bukan kemiskinan.”](https://sms4smile.com/quotes/multatuli/yang-memalukan-kejahatan-bukan-kemiskinan/)

[Multatuli](https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/)

[Browse all 24 Max-havelaar quotes ](https://sms4smile.com/quotes/about/max-havelaar/)

```json
{
    "@context": "https://schema.org",
    "@graph": [
        {
            "@type": "Quotation",
            "text": "“Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan keadilan, dengan atau tanpa bantuan orang lain.”",
            "creator": {
                "@type": "Person",
                "name": "Multatuli"
            },
            "isPartOf": {
                "@id": "https://sms4smile.com/quotes/#website"
            },
            "url": "https://sms4smile.com/quotes/multatuli/walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-menegakkan-keadilan-dengan/",
            "about": {
                "@type": "Thing",
                "name": "Max-havelaar"
            },
            "@id": "https://sms4smile.com/quotes/multatuli/walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-menegakkan-keadilan-dengan/#quotation",
            "image": {
                "@type": "ImageObject",
                "@id": "https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png",
                "contentUrl": "https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png",
                "url": "https://sms4smile.com/quotes/i/3b8/multatuli-4795_max-havelaar_walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-m_1359394.png",
                "width": 1080,
                "height": 1080,
                "caption": "“Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan menegakkan keadilan, dengan atau tanpa bantuan orang lain.” — Multatuli",
                "creditText": "SMS4Smile Quotes",
                "creator": {
                    "@id": "https://sms4smile.com/quotes/#organization"
                }
            }
        },
        {
            "@type": "BreadcrumbList",
            "itemListElement": [
                {
                    "@type": "ListItem",
                    "position": 1,
                    "name": "Home",
                    "item": "https://sms4smile.com/"
                },
                {
                    "@type": "ListItem",
                    "position": 2,
                    "name": "Quotes",
                    "item": "https://sms4smile.com/quotes/"
                },
                {
                    "@type": "ListItem",
                    "position": 3,
                    "name": "Multatuli",
                    "item": "https://sms4smile.com/quotes/author/multatuli/"
                },
                {
                    "@type": "ListItem",
                    "position": 4,
                    "name": "“Walaupun sendirian, jika perlu, dia akan...",
                    "item": "https://sms4smile.com/quotes/multatuli/walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-menegakkan-keadilan-dengan/"
                }
            ],
            "@id": "https://sms4smile.com/quotes/multatuli/walaupun-sendirian-jika-perlu-dia-akan-menegakkan-keadilan-dengan/#breadcrumb"
        },
        {
            "@type": "WebSite",
            "@id": "https://sms4smile.com/quotes/#website",
            "name": "SMS4Smile Quotes",
            "url": "https://sms4smile.com/quotes/",
            "publisher": {
                "@id": "https://sms4smile.com/quotes/#organization"
            }
        },
        {
            "@type": "Organization",
            "@id": "https://sms4smile.com/quotes/#organization",
            "name": "SMS4Smile Quotes",
            "url": "https://sms4smile.com/quotes/",
            "logo": {
                "@type": "ImageObject",
                "url": "https://sms4smile.com/quotes/wp-content/themes/sq/assets/icons/icon-512.png",
                "width": 512,
                "height": 512
            }
        }
    ]
}
```